Czy należy rozliczyć wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów, gdy dostawca nie wystawił faktury dokumentującej zaliczkę

PROBLEM

Spółka kupiła maszyny u kontrahentów zarejestrowanych w Niemczech jako podatnicy VAT. W ramach kontraktu spółka jest zobowiązana do dokonywania przedpłat (zaliczek). Kontrahent zagraniczny wystawia noty na zaliczki z odroczonym terminem płatności (15–60 dni), które są płacone przez spółkę zgodnie z terminem płatności. W momencie wysłania towaru kontrahent wystawia faktury na całą wartość dostawy. Czy obowiązek podatkowy powstaje w dacie przelania przez spółkę zaliczki?

RADA

Nie, obowiązek podatkowy nie powstaje z chwilą zapłaty zaliczki, tylko z chwilą wystawienia faktury dokumentującej dostawę przez zagranicznego kontrahenta, jeśli faktura została wystawiona w terminie. Szczegóły w uzasadnieniu.

UZASADNIENIE

W wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów obowiązek podatkowy powstaje 15 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru będącego przedmiotem wewnątrzwspólnotowego nabycia (art. 20 ust. 5 ustawy o VAT). Jeśli przed tym terminem podatnik podatku od wartości dodanej (dostawca) wystawił fakturę, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy nabywca towarów wpłaca zaliczkę (art. 20 ust. 7 ustawy o VAT). W takim przypadku obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury przez podatnika podatku od wartości dodanej, potwierdzającej otrzymanie przez niego od podatnika całości lub części należności przed dokonaniem dostawy towaru będącego przedmiotem wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów na terytorium kraju.

Jak z tego wynika, ustawodawca wyraźnie oddzielił sytuacje, w których nabywca dokonuje zapłaty części lub całości należności przed dokonaniem dostawy, a dostawca potwierdza ten fakt, wystawiając fakturę potwierdzającą otrzymanie całości lub części należności przed dokonaniem dostawy towaru, od sytuacji, gdy przed dokonaniem dostawy kontrahent zagraniczny wystawia fakturę z żądaniem zapłaty całości lub części wartości realizowanej dostawy. W przypadku wystawienia faktur zaliczkowych przez podatnika podatku od wartości dodanej istotna jest kolejność zdarzeń. Najpierw przyszły nabywca dokonuje wpłaty zaliczki, a następnie zagraniczny kontrahent wystawia fakturę potwierdzającą jej otrzymanie.

W Państwa przypadku kontrahenci zagraniczni wystawiają noty z żądaniem uiszczenia zaliczki, wyznaczając odroczone terminy płatności (15–60 dni). Kwoty określone w notach są następnie płacone przez spółkę zgodnie z terminem płatności. W momencie wysłania towaru kontrahenci wystawiają faktury na całą wartość dostawy.

Według definicji zawartej w Słowniku języka polskiego PWN „potwierdzić, potwierdzać” oznacza: „stwierdzić, poświadczyć prawdziwość, wiarygodność, tożsamość, istnienie czegoś; zgodzić się na coś, przytaknąć”. Aby zatem faktura potwierdzała otrzymanie całości lub części należności, musi zostać wystawiona po otrzymaniu zapłaty. W przepisie art. 20 ust. 7 ustawy o podatku od towarów i usług jest mowa o fakturach wystawianych przez podatnika podatku od wartości dodanej potwierdzających otrzymanie przez niego od podatnika całości lub części należności przed dokonaniem dostawy towaru.

Reasumując, w sytuacji gdy faktura jest wystawiana dopiero w momencie wysłania towaru, należy stwierdzić, że nie dotyczy ona otrzymanych zaliczek, lecz jest to faktura dokumentująca wewnątrzwspólnotową dostawę towaru. Zatem w Państwa przypadku obowiązek podatkowy powstanie z chwilą wystawienia faktury dokumentującej dostawę przez kontrahenta, pod warunkiem że zostanie wystawiona przed 15 dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy. Jeśli nie, obowiązek podatkowy powstanie ostatecznie 15 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy.

Dokonane nabycie należy udokumentować fakturą wewnętrzną. Trzeba ją uwzględnić w deklaracji dla podatku od towarów i usług za miesiąc, w którym powstał obowiązek podatkowy.

PRZYKŁAD

Rozważmy, kiedy w konkretnej sytuacji może powstać obowiązek podatkowy z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia

• Podstawa prawna:

art. 20 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług – Dz.U. Nr 54, poz. 535; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. Nr 215, poz. 1666

Marcin Jasiński

ekspert w zakresie VAT