Zasada swobodnego przepływu osób w obrębie Unii Europejskiej powoduje, że cześć z nich podejmuje pracę w państwach, których nie są obywatelami. Nie zawsze pracują w jednym z tych krajów na tyle długo, aby spełnić warunki do uzyskania emerytury lub innego świadczenia z systemu ubezpieczeń społecznych danego państwa. Czasami przemieszczają się nawet w obrębie kilku państw, pracując w każdym z nich przez pewien okres.Każde państwo członkowskie ma swój własny, wewnętrzny system zabezpieczenia społecznego oraz świadczeń emerytalno-rentowych. Osoby podejmujące pracę w różnych krajach Unii Europejskiej mogłyby nie uzyskać uprawnień do emerytury lub renty w żadnym z państw, w których wykonywały pracę, ze względu na niespełnienie warunku posiadania wymaganego stażu ubezpieczeniowego. W związku z tym konieczne stało się wprowadzenie przepisów gwarantujących osobom, które podejmują pracę w różnych państwach członkowskich Unii Europejskiej, że nie będą ponosiły z tego powodu negatywnych konsekwencji w sferze uprawnień do świadczeń emerytalno-rentowych. Między innymi w tym celu zostały wprowadzone przepisy koordynujące systemy zabezpieczenia społecznego poszczególnych państw członkowskich. W odniesieniu do Polski zastąpiły one, z pewnymi wyjątkami, postanowienia dwustronnych umów międzynarodowych o zabezpieczeniu społecznym, które łączyły Polskę z państwami członkowskimi.W kolejnych odcinkach naszego cyklu dotyczącego emerytur i rent dla osób pracujących w różnych krajach Unii Europejskiej omówimy m.in.: podstawowe zasady koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i ich praktyczne znaczenie dla ubezpieczonych, zasady ustalania uprawnień do tych świadczeń przez kraje członkowskie, sposób obliczania wysokości emerytur i rent, a także zasady wypłaty świadczeń oraz ich transfer za granicę. Omówimy również postępowanie w zakresie ustalania emerytur i rent, w tym m.in., jakie dokumenty należy dostarczyć do ZUS, kto jest właściwy do przyjęcia wniosku wraz z niezbędną dokumentacją, jaka instytucja ten wniosek rozpatruje i kto wypłaca świadczenia.Zatrudniamy kilku polskich pracowników, którzy obok okresów ubezpieczenia za czas przebywania w Polsce byli wcześniej zatrudnieni w innych krajach Unii Europejskiej. Zatrudniamy także kilku obywateli państw Unii. Jakie akty prawne regulują zasady zaliczania tym osobom okresów przebytych w różnych krajach, a także zasady wypłaty polskich świadczeń? Jakie świadczenia o charakterze emerytalno-rentowym objęte są tymi regulacjami?Udowodniłem wyłącznie okresy ubezpieczenia za czas pracy w Polsce, gdzie cały czas zamieszkuję. Niedługo osiągnę wiek emerytalny 65 lat, który uprawniałby mnie do przyznania emerytury. Zasady obliczania polskich świadczeń są jednak niezbyt korzystne i większą emeryturę uzyskałbym w innych krajach Unii Europejskiej. Czy w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego mogę ubiegać się o przyznanie emerytury w dowolnie wybranym innym kraju członkowskim UE?Pracowałem na przestrzeni swojej kariery zawodowej w kilku państwach członkowskich Unii Europejskiej. Z tego co mi wiadomo, w każdym z tych państw będę miał ustaloną emeryturę w wysokości należnej za okresy pracy w danym państwie. Jaką mam gwarancję, że będę traktowany przy ustalaniu uprawnień przez instytucję ubezpieczeniową danego państwa na równi z obywatelami tego państwa?Nasz pracownik niedługo ukończy 65 lat i będziemy chcieli wysłać go na emeryturę. Nie jesteśmy jednak pewni, czy nabędzie on prawo do tego świadczenia, gdyż przepracował w Polsce tylko 12 lat, a przez 14 lat podlegał ubezpieczeniu w Belgii. Czy okresy te zostaną zsumowane dla celów ustalenia polskich uprawnień emerytalnych?Mam ustaloną emeryturę z ZUS, ale na początku przyszłego roku chciałbym wyjechać na stałe do rodziny, która mieszka w Szwecji. Czy polskie świadczenie będzie mogło być wypłacane w Szwecji i czy zostanie zachowana jego aktualna wysokość?Jesteśmy firmą transportową. Jeden z naszych pracowników, rozwożąc towar po Europie Zachodniej (dokładnie w Holandii), uległ wypadkowi przy pracy. Czy z tytułu tego wypadku będą mu się należały świadczenia z ZUS?Pracowałem w czasie swojej kariery zawodowej w Polsce, we Francji, Szwajcarii oraz w Norwegii. Czy w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego ZUS będzie mógł mi zaliczyć przy ustalaniu prawa do polskiej emerytury okresy pracy we wszystkich tych państwach?Zatrudnialiśmy białoruskiego pracownika, który zmarł kilka dni temu. Z akt osobowych wynika, że zanim zaczął pracować w Polsce, miał również okresy ubezpieczenia za granicą, tj. we Włoszech i w Szwecji. Chcielibyśmy pomóc jego najbliższej rodzinie, choćby przy ubieganiu się o świadczenia z ZUS, składając wniosek o rentę rodzinną. Czy biorąc pod uwagę fakt, iż żona oraz jego dzieci mają obywatelstwo polskie, ZUS zaliczy przy ustalaniu uprawnień do polskiej renty rodzinnej również zagraniczne okresy zmarłego?Na przestrzeni swojej kariery zawodowej pracowałem przez 3 lata na podstawie umowy zlecenia w Danii, a także prowadziłem w Szwecji działalność gospodarczą przez 6 lat. Były to jednak okresy przebyte przed 1 maja 2004 r. i nie na podstawie stosunku pracy. W Polsce przepracowałem 10 lat w ramach umowy o pracę. Czy wszystkie te okresy będą mogły być zaliczone przez ZUS przy ustalaniu prawa do emerytury?Zatrudniamy obywatela rosyjskiego, który od 14 lat pracuje w Polsce, a wcześniej przez 12 lat był zatrudniony i ubezpieczony w Wielkiej Brytanii. Niedługo ukończy wiek emerytalny 65 lat. Czy będziemy mogli wysłać go na emeryturę wraz z ukończeniem tego wieku, skoro w Polsce udowodnił tylko 14-letni staż ubezpieczeniowy?Jeden z naszych pracowników, który jest obywatelem Polski, zwrócił się do nas z pytaniem, czy posiadane okresy zatrudnienia pozwolą mu przejść na polską emeryturę po ukończeniu 65 roku życia. Dotychczas udowodnił on 12 lat zatrudnienia w Polsce, 7 lat zatrudnienia w Szwajcarii oraz 7 lat prowadzenia działalności gospodarczej w Bułgarii. Czy ZUS zaliczy mu wszystkie te okresy przy ustalaniu uprawnień do emerytury?Pracuje u nas obywatel Rumunii, który ubiegał się o przyznanie polskiej renty z tytułu niezdolności do pracy. Lekarz orzecznik ZUS stwierdził, że niezdolność ta powstała po ukończeniu 30 roku życia, co oznaczało, że musiał udowodnić przynajmniej 5-letni staż ubezpieczeniowy. Wnioskodawca pracował dotychczas przez 2 lata w Polsce, a wcześniej przez 4 lata w Szwajcarii. Pomimo tego ZUS odmówił prawa do renty nie zaliczając okresów zatrudnienia w Szwajcarii. Czy decyzja była słuszna, skoro w stosunku do Polski obowiązuje już umowa o swobodnym przepływie osób zawarta pomiędzy Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi a Szwajcarią?