Jak rozliczyć import usługi międzynarodowego transportu towarów

PROBLEM

Transport towarów miał miejsce na trasie Niemcy–Ukraina. Faktura będzie wystawiona przez ukraińską firmę na rzecz polskiej firmy. Z jaką stawką VAT (a może „NP”) powinna być wystawiona faktura przez ukraińską firmę? Czy firma w Polsce powinna w jakiś sposób rozliczyć VAT z tej faktury, a jeśli tak, to w którym miesiącu?

RADA

Ze względu na miejsce świadczenia nabytej usługi transportowej firma zobowiązana jest do rozliczenia VAT z tytułu jej importu w deklaracji za miesiąc, w którym została ona wykonana. Do jej opodatkowania zastosowanie ma 0% stawka VAT, gdy będziecie posiadać odpowiednią dokumentację. Ukraiński usługodawca powinien wystawić fakturę VAT bez naliczania w niej podatku – zgodnie z ukraińskim prawem podatkowym.

UZASADNIENIE

Z treści pytania wynika, że usługa transportu drogowego towarów z terytorium Niemiec na Ukrainę była świadczona przez ukraińskiego podatnika na zlecenie firmy, czynnego podatnika VAT. Zakładamy, że transport był realizowany przez terytorium kraju (tj. najkrótszą drogą).

Aby odpowiedzieć na zadane pytania, należy ustalić miejsce świadczenia tej usługi, osobę odpowiedzialną za rozliczenie VAT oraz stawkę VAT.

Miejsce świadczenia

Miejsce opodatkowania i sposób rozliczenia usługi międzynarodowego transportu towarów zależą od wskazanego w przepisach ustawy miejsca jej świadczenia, a to z kolei jest zależne od statusu podatkowego zleceniodawcy (tj. podatnik czy podmiot niebędący podatnikiem). Jeśli usługa jest świadczona na rzecz podatnika, miejsce jej świadczenia ustala się według zasady określonej w art. 28b ustawy o VAT. Jest nim siedziba lub stałe miejsce zamieszkania usługobiorcy. Jeżeli natomiast usługa jest świadczona dla stałego miejsca prowadzenia działalności, znajdującego się w innym miejscu niż siedziba lub miejsce zamieszkania nabywcy – jest nim to miejsce stałego prowadzenia działalności.

Podmiot odpowiedzialny za rozliczenie

W Państwa przypadku miejsce świadczenia usługi transportowej jest w Polsce, dlatego należy ustalić, czy to świadczący usługę, czy też nabywca będzie rozliczał VAT. Na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT nabywca usługi musi rozliczyć VAT za sprzedawcę, który nie ma w Polsce siedziby, stałego miejsca zamieszkania ani stałego miejsca prowadzenia działalności. Ponadto od 1 kwietnia br. z art. 17 ust. 2 ustawy o VAT wynika wprost, że w takiej sytuacji usługodawca nie rozlicza VAT. To nabywca rozlicza import usług. Dlatego warunkiem wystąpienia importu usługi w polskiej firmie w omawianej sytuacji jest również to, aby ukraiński usługodawca nie posiadał w Polsce siedziby ani stałego miejsca prowadzenia działalności, dla którego ta usługa jest świadczona. Przyjmujemy, że ten warunek został spełniony.

Dla ukraińskiego usługodawcy wykonana usługa transportu będzie usługą nieopodatkowaną. Powinien on zatem wystawić fakturę za wykonaną usługę transportu bez naliczania podatku, zgodnie z ukraińskim prawem podatkowym.

Stawka VAT

VAT od tej usługi będzie rozliczała Państwa firma. Aby odpowiedzieć na pytanie, jaka stawka VAT ma zastosowanie, trzeba ustalić, czy w tej sytuacji mamy do czynienia ze świadczeniem międzynarodowego transportu towarów.

O usłudze międzynarodowego transportu towarów możemy mówić wówczas, gdy przewóz towaru następuje częściowo w Polsce i częściowo poza nią, z przekroczeniem granic terytorium Wspólnoty. Definiuje go szczegółowo art. 83 ust. 3 pkt 1 ustawy o VAT.

DEFINICJA

Transport międzynarodowy – to przewóz lub inny sposób przemieszczania towarów:

• z miejsca wyjazdu (nadania) na terytorium kraju do miejsca przyjazdu (przeznaczenia) poza terytorium Wspólnoty,

• z miejsca wyjazdu (nadania) poza terytorium Wspólnoty do miejsca przyjazdu (przeznaczenia) na terytorium kraju,

• z miejsca wyjazdu (nadania) poza terytorium Wspólnoty do miejsca przyjazdu (przeznaczenia) poza terytorium Wspólnoty, jeżeli trasa przebiega na pewnym odcinku przez terytorium kraju (tranzyt),

• z miejsca wyjazdu (nadania) na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju do miejsca przyjazdu (przeznaczenia) poza terytorium Wspólnoty lub z miejsca wyjazdu (nadania) poza terytorium Wspólnoty do miejsca przyjazdu (przeznaczenia) na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju, jeżeli trasa przebiega na pewnym odcinku przez terytorium kraju.

Z powyższych usług wyłączony został przewóz towarów, w sytuacji gdy miejsce nadania i przeznaczenia towarów znajduje się w Polsce, natomiast ich przewóz, mający charakter tranzytu, w części przebiega poza terytorium Wspólnoty.

Z pytania wynika, że usługa na trasie Niemcy–Ukraina przez Polskę może być uznana za transport międzynarodowy. Sklasyfikowanie usługi transportu towarów jako transportu międzynarodowego powoduje, że podatnik może zastosować stawkę 0%, gdy posiada odpowiednią dokumentację. W przypadku transportu towarów przez przewoźnika lub spedytora dokumentem stanowiącym dowód świadczenia usługi jest list przewozowy lub dokument spedytorski.

Do opodatkowania usługi transportowej firma ma prawo zastosować 0% stawkę również na podstawie § 9 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, jeżeli transport ten jest wykonywany w całości poza terytorium kraju:

• z miejsca wyjazdu (nadania) na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju do miejsca przyjazdu (przeznaczenia) poza terytorium Unii Europejskiej lub

• z miejsca wyjazdu (nadania) poza terytorium Unii Europejskiej do miejsca przyjazdu (przeznaczenia) na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju.

Rozliczenie importu usługi transportu

W przypadku importu usługi transportowej, do której zastosowanie ma art. 28b ustawy (czyli świadczonej na rzecz podatników), obowiązek podatkowy powstaje na zasadach określonych w art. 19 ust. 11 i 19a ustawy, czyli z chwilą jej wykonania lub z chwilą dokonania zapłaty, jeśli zostanie ona uiszczona przed wykonaniem usługi, z tym że:

• w sytuacji gdy w związku z jej świadczeniem ustalone zostaną następujące po sobie terminy płatności lub rozliczeń – obowiązek podatkowy powstanie z upływem każdego okresu, do którego odnoszą się te rozliczenia lub płatności, aż do momentu zakończenia świadczenia tych usług, natomiast

• w przypadku świadczenia usługi w sposób ciągły przez okres dłuższy niż rok, gdy w danym roku nie upłynie termin rozliczenia lub płatności – obowiązek podatkowy powstanie z upływem każdego roku podatkowego, aż do momentu zakończenia świadczenia tych usług (dla celów VAT rok podatkowy jest tożsamy z rokiem kalendarzowym).

Przez moment wykonania usługi transportowej należy rozumieć realizację przedmiotu zlecenia, czyli najczęściej jest nim dowóz towaru na miejsce przeznaczenia i jego rozładunek.

PRZYKŁAD

Załóżmy, że transportowany przez ukraińskiego przewoźnika towar został dowieziony i rozładowany w miejscu przeznaczenia na Ukrainie 4 maja 2011 r. Fakturę za usługę ukraiński przewoźnik wystawił z datą 6 maja 2011 r. Obowiązek podatkowy od usługi powstanie z dniem jej wykonania, czyli 4 maja 2011 r. Firma powinna rozliczyć import usługi w deklaracji za maj.

Opodatkowanie importu usługi transportowej należy udokumentować fakturą wewnętrzną (art. 106 ust. 7 ustawy). W rezultacie będzie ona dokumentowana dwiema fakturami: fakturą wystawioną przez ukraińskiego usługodawcę oraz fakturą wewnętrzną wystawioną przez firmę. Obowiązek wystawienia faktury wewnętrznej powstanie niezależnie od tego, czy ukraiński usługodawca wystawi terminowo fakturę dokumentującą usługę transportu i czy w ogóle ją wystawi.

Następnie wartość importu usługi firma powinna wykazać odpowiednio w poz. 37 deklaracji VAT, w rozliczeniu za miesiąc, w którym została ona wykonana, a w poz. 38 powinna wpisać wartość podatku należnego 0 zł.

• art. 19 ust. 11, 19a i 19b, art. 28b, art. 83 ust. 1 pkt 23 i ust. 3, art. 106 ust. 7 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług – Dz.U. Nr 54, poz. 535; ost.zm. Dz.U. z 2011 r. Nr 64, poz. 332

• § 9 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 4 kwietnia 2011 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług – Dz.U. Nr 73, poz. 392

Anna Potocka

ekspert w zakresie VAT